افسردگی
افسردگی هم مانند هر بیماری دیگر، دارای علائمی بوده که این علائم در افراد متفاوت است. در ادامه اشارهای به مهمترین علائم آن خواهیم کرد.
- احساس غم و اندوه داشتن
- از دست دادن علاقه برای انجام فعالیتهای روزانه
- تغییر در اشتها (افزایش و یا کاهش اشتها)
- تغییر در ساعات خواب (کاهش و یا افزایش ساعات خواب)
- از دست دادن انرژی و افزایش خستگی
- احساس بیارزشی و یا گناه
- عدم تمرکز و یا تصمیمگیری
- تصمیم به مرگ و یا خودکشی
این علائم، علائمی هستند که مشکلات روحی را در افراد ایجاد میکنند. با توجه به شدت و ضعف آن میتواند منجر به بیماریهای جسمی نیز شود. بیماریهایی مانند مشکلات تیروئید، تومورهای مغزی و کمبود ویتامین میتواند جزء علائم آن باشد.
انواع افسردگی
با توجه به شدت و ضعف علائم در افراد، اختلالات افسردگی نیز دارای انواع مختلفی است، که در ادامه به بررسی انواع آن خواهیم پرداخت.
تک قطبی
افسردگی تک قطبی، شامل خلق و خوی کم و یا از دست دادن علاقه و یا لذت نسبت به فعالیتهای روزانه است. این علائم در تمام زمینههای زندگی مانند روابط کاری و یا اجتماعی تاثیرات مخربی را در افراد خواهد گذاشت.
مالیخولیا
مالیخولیا، اصطلاحی است که برای توصیف یک نوع شدید از افسردگی بکار گرفته میشود. این نوع افسردگی به قدری شدت دارد، که حتی حرکات فیزیکی فرد را کندتر میکند. با از دست دادن لذت کامل در همه موضوعات زندگی مشخص میشود.
روانپریشی
گاهی اوقات افرادی که دارای این نوع اختلال هستند، ارتباط خود را با دنیای واقعی قطع کرده و دچار روانپریشی میشوند. یعنی آنها دچار توهم شده و مسائلی را دیده و یا میشنوند که واقعیت ندارد.
آمارها نشان داده است، که زنان بیشتر از مردان دچار افسردگی میشوند. طبق مطالعاتی که انجام شده یک سوم زنان، یک دوره افسردگی را در طول زندگی خود تجربه خواهند کرد.
اختلال در زنان
همانطور که گفته شد زنان بیشتر از مردان این اختلال را تجربه میکنند، که دلیل اصلی آن عواملی مانند جنسیتی، اجتماعی،بیولوژیکی و هورمونی است. در ادامه به بررسی بیشتر در زنان خواهیم پرداخت.
افسردگی قبل از قاعدگی
نوسانات هورمونی که در طول چرخه قاعدگی در زنان ایجاد میشود دارای علائمی مانند نفخ، تحریک پذیری، خستگی و واکنشهای احساسی است، که حدود ۱۰ تا ۱۴ روز قبل از قاعدگی شروع شده و چند روز بعد از آن بهبود میابد.
در دوران بارداری و ناباروری
زنان به دلیل تغییرات هورمونی که در دوران باروری و یا حتی سقط جنین تجربه میکنند، ممکن است تا دچار این اختلال شوند. اگر این دوران به صورت ناخواسته در زنان اتفاق بیافتد، میتواند در ایجاد افسردگی موثر باشد.
بعد از زایمان
برخی از زنان این اختلال بعد از زایمان را تجربه میکنند که این افسردگی یک واکنش طبیعی بوده و بعد از چند هفته فروکش میکند.
در دوران یائسگی و یائسگی کامل
در این دوران نیز به دلیل تغییرات هورمونی که ایجاد میشود، خطر ابتلا به افسردگی را در زنان بیشتر میکند.
افسردگی در مردان
بیشتر مردان احساسات خود را مخفی میکنند، به همین منظور امکان تشخیص در آنها نسبت به زنان سختتر خواهد بود.
افسردگی در مردان همانند زنان نیز دارای علائمی است، که در ادامه به بررسی مهمترین آن خواهیم پرداخت.
- دردهای جسمانی
گاهی افسردگی در مردان منجر به دردهای جسمانی مانند: کمردرد، سردرد، اختلالات در خواب، اختلالات در عملکرد جنسی و یا حتی اختلالات در گوارش میشود.
- پرخاشگری و عصبانیت
عصبانیت و یا از دست دادن شوخ طبیعی در مردان، نشان دهنده افسردگی در آنها خواهد بود.
- رفتارهای فرار آمیز و یا پرخطر
رفتارهایی مانند رانندگی پرخطر، ورزشهای خطرناک، رابطه جنسی ناامن و حتی استفاده از مواد مخدر، میتواند نشان دهنده افسردگی در آنها باشد.
افراد سالمند نیز میتوانند در معرض اختلالات باشند، آنها به خاطر شرایط سنی که دارند، ممکن است از این اختلال رنج ببرند. اما از کجا میتوانیم متوجه شویم که یک فرد سالمند دارای افسردگی است؟
افسردگی در سالمندان
تشخیص بیماری در سالمندان ممکن است دشوار باشد. زیرا علائمی که در افراد سالمند نشان دهنده افسردگی بوده نسبت به علائمی که در جوانان بروز میکند، متفاوت است.
علائمی مانند احساس خستگی، مشکلات خوابیدن و یا حتی گاهی بیماری آلزایمر نشان دهنده در سالمندان است. افسردگی در فرد مسن، ممکن است حتی به صورت بیماریهای فیزیکی نیز باشد، بیماریهایی مانند سرطان، سکته مغزی و حتی بیماریهای قلبی. افراد مسن ممکن است به خاطر داروهایی که استفاده میکنند و به خاطر عوارض جانبی آن داروها نیز دچار افسردگی شوند.
افسردگی فصلی
افسردگی فصلی یا اختلال عاطفی فصلی (SAD)Seasonal affective disorder یک اصطلاح قدیمیتر برای اختلال اساسی (MDD) است که با تغییر فصول خود را نشان میدهد. هر سال تقریباً در یک زمان مشخص شروع میشود و پایان مییابد.
چگونه افسردگی درمان میشود؟
بین ۸۰ تا ۹۰ درصد افرادی که دچار میشوند را میتوان درمان کرد. آنها در بیشتر موارد به درمان پاسخ خوبی میدهند.
قبل از انجام شروع هرگونه درمانی، نیاز است که مصاحبه و معاینه بدنی انجام شود. ممکن است حتی نیاز به آزمایش خون باشد، تا اطمینان حاصل شود که آیا افسردگی ناشی از بیماریهایی مانند تیروئید بوده و یا علت دیگری دارد؟
از روشهای مختلفی برای درمان افسردگی استفاده میشود. در ادامه به بررسی مهمترین این روشها خواهیم پرداخت.
داروهای ضد بیماری
ممکن است افراد به دلیل داروهای شیمیایی که استفاده میکنند، دچار افسردگی شده باشند. داروهای ضد افسردگی در درمان افسردگی آنها بسیار موثر خواهد بود.
افراد با استفاده از داروهای ضد افسردگی بهبود مییابند. اما برای بهبودی کامل و تکمیل کردن دوره درمان، نیاز است تا فرد بیمار زیر نظر یک متخصص روانپزشک باشد.
درمان سریع بیماری
یک سوم بیمارانی که دارای اختلال شدید هستند، نسبت به داروهای مقاومت دارند. برای درمان سریع افسردگی این افراد، نیاز است تا بستری شده و تحت مراقبتهای ویژه قرار گیرند.
درمان افسردگی در خانه
زمانیکه افراد دچار افسردگی میشوند، ممکن است تمایلی برای فعالیتهای بیرون از خانه نداشته باشند. مسلما برای درمان بهتر است تا به یک متخصص روانپزشک و یا روانشناس مراجعه کنند. اما برای درمان در خانه نیز میتوان روشهای مختلفی را امتحان کرد.
- ایجاد عادات جدید
- ورزش کردن
- کمک کردن به دیگران
همین کارهای به نظر آسان، میتواند نقش موثری در درمان افسردگی داشته باشد.
تستهای افسردگی
تستها و آزمونهای مختلفی برای نشان دادن میزان بیماری وجود دارد. اما بهتر است که این آزمونها توسط یک روانپزشک از فرد گرفته شود، تا بتوان با تشخیص مناسب، بهترین روش درمانی را برای فرد افسرده در نظر گرفت.
چطور میتوان افسردگی را درمان کرد؟
راههای درمان این اختلال چیست؟ آیا فقط استفاده از داروهای ضد بیماری بهترین گزینه برای درمان این مشکل است؟ چگونه با بیماری روحی خود کنار بیاییم؟
«اختلال افسردگی» (Depression) را میتوان بیماری نهفته هزاره دانست. یک بیماری روحی که میتواند بی سروصدا هر کسی را درگیر خود کند و باعث بروز مشکلات مختلفی شود که گاهاً حتی زندگی روزمره را هم با اختلال مواجه میکند. با احساس غم و اندوه طبیعی و زودگذر که بر اثر اتفاقاتی مانند شکست عشقی، از دست دادن شغل و غیره به آن دچار میشویم، بسیار متفاوت است.
فرد مبتلا خود را در قعر چاه عمیقی از اندوه و غم تصور کرده و احساس میکند هیچ راهی برای کمک یا فرار از افکار منفی ندارد. این شرایط میتواند علاوه بر فراهم کردن زمینه برای بروز بیماریهای روحی دیگر مانند «اختلال دو قطبی»، «شیدایی» و غیره، باعث شود فرد برای رهایی از این احساسات منفی دست به اقداماتی مانند خودزنی یا خودکشی بزند. بنابراین بسیار اهمیت دارد که ابتدا با این بیماری، انواع آن، نشانهها و علائم آن آشنا شوید تا با مشاهده علائم اولیه افسردگی در خودتان یا نزدیکانتان بتوانید سریعاً برای درمان افسردگی اقدام کنید.
با مشاهده این علائم، برای درمان اقدام کنید
در خصوص علائم اختلال باید دقت کنید که اغلب این نشانهها به صورت دورهای بروز کرده و تقریباً برای مدت دو هفته فرد را درگیر میکنند. موارد زیر از جمله بارزترین نشانهها و علائم هستند:
- احساس مداوم تنهایی و غم
- کمبود انرژی
- احساس ناامیدی
- مشکلات خواب (بیخوابی یا پرخوابی)
- مشکلات غذا خوردن (بی اشتهایی یا پرخوری)
- نا توانایی در تمرکز یا توجه کردن
- از دست دادن علاقه نسبت به فعالیتهای روزمره و معاشرت با دیگران
- احساس گناه و بیارزشی
- افکار مرتبط با خودآزاری، مرگ و خودکشی.
چه زمانی باید برای درمان افسردگی اقدام کرد؟
مهمترین نکته در برخورد با این بیماری و اقدام برای درمان ، عدم جبههگیری در مقابل آن است. البته این نکته در مورد تمام بیماریهای روحی و روانی صدق میکند. متأسفانه هنوز به خاطر برخی کلیشههای فرهنگی، برخی افراد در برابر پذیرش بیماریهای روانی مقاومت میکنند. اگر متوجه شدید که یکی از نزدیکان شما به افسردگی مبتلاست، بهتر است با او صحبت کرده و او را برای اقدام به درمان افسردگی تشویق کنید.
اولین گام برای درمان ، مشارکت شخص با روانشناس است. به این معنا که فرد خودش هم باید مشتاق درمان باشد و برای رهایی از افسردگی روشهای مختلف توصیه شده توسط روانشناس را انجام دهد.
در صورت مشاهده علائم دورهای و ماندگار، از هرگونه درمان خودسرانه یا بیتوجهی با تصور درمان خود به خودی بیماری، جداً خودداری کنید. بهتر است همان ابتدا به روانشناس مراجعه کرده و روند درمان را با راهنمایی او آغاز کنید. افراد خبرهای در این زمینه وجود دارند که برای کمک به شما آموزش دیده و سالها تجربه دارند.